Jerzy Franczak – pisarz, eseista, literaturoznawca. Był redaktorem naczelnym kwartalnika „Nowy Wiek” (1999-2006), redagował też „Książki w Tygodniku" – dodatek do „Tygodnika Powszechnego" (2010-2018). Współpracował z TVP Kultura, gdzie współprowadził program o nowościach książkowych „Czytelnia” (2007-2011). Opublikował liczne zbiory opowiadań i powieści (m. in. Przymierzalnia – 2008, Nieludzka komedia – 2009, Da capo – 2010, NN – 2012, Eksplozja – 2022) oraz książki eseistyczne (m.in. Grawitacje – 2007, Teraz opowiem wam wszystko – 2022). Przełożył z francuskiego kilka tekstów filozoficznych oraz Ellis Island Georges’a Pereca (2024). Autor opracowania krytycznego dziesięciotomowej edycji pism Witolda Gombrowicza (Wydawnictwo Literackie, 2010-2013). Laureat nagrody naukowej „Polityki” (2003), stypendiów Fundacji na rzecz Nauki Polskiej (2003-2004) i MNiSW (2011-2014), nagród Krakowska Książka Miesiąca (2008, 2025), Nagrody Prezesa Rady Ministrów (2008). Kierownik Ośrodka Badań nad Awangardą UJ. Przewodniczący kapituły Nagrody Literackiej im. Witolda Gombrowicza.
WYBRANE PUBLIKACJE
Rozprawy naukowe
Errant Letters: Jacques Rancière and the Philosophy of Literature, transl. by M. Golubiewski and J. Burzyński, Peter Lang, Lausanne – Oxford 2023.
Maszyna do myślenia. Studia o nowoczesnej literaturze i filozofii, TAiWPN Universitas, Kraków 2019.
Błądzące słowa. Jacques Rancière i filozofia literatury, Instytut Badań Literackich, Warszawa 2017.
Poszukiwanie realności. Światopogląd polskiej prozy modernistycznej, TAiWPN Universitas, Kraków 2007.
Rzecz o nierzeczywistości. „Ferdydurke" Witolda Gombrowicza i „Mdłości" Jean-Paul Sartre'a, TAiWPN Universitas, Kraków 2003.
Eseje o literaturze
Inacząc, Warstwy, Wrocław 2025.
Zemsta wyobraźni, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 2025.
Niepoczytalne, Libron, Kraków 2019.
Artykuły
„Pod przypływem”. O jednym wierszu Jerzego Zagórskiego, Konteksty” 2025, nr 4.
Stwarzanie nieobecności. Georges Perec na Ellis Island, „Ruch Literacki” 2024, zes. 6.
Immunologia filozoficzna i literackie strategie odpornościowe/ Philosophical immunologyand literary immune strategies, „Forum Poetyki” 2025, nr 39.
Gdzie indziej. Henri Michaux i polityka wyobraźni, w: Henri Michaux – artiste aux multiples experiences/ Henri Michaux – artysta o wielu doświadczeniach, red. O. Bartosiewicz-Nikolaev, K. Czerska, W. Rapak, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2024.
Literatura, hormony i homeodynamika społeczna (Frédéric Beigbeder, Michel Houellebecq), „Teksty Drugie” 2024, nr 4.
Komunikacja i koimmunizacja. Wokół „Unicestwiania” Michela Houellebecqa, “Konteksty” 2024, nr 4.
Cztery pogrzeby i wesele, „Wielogłos” 2023, nr 2.
Herbert George Wells. Socjalizm, utopia i melancholia, „Przestrzenie Teorii” 2023, nr 39.
Herbert George Wells: pomniki przyszłości (wspólnie z Andrzejem Juszczykiem), w: Centrum światów jest tutaj. Pomniki/ pamiątki, red. L. Kalinowska, J. Sawicka, Uniwersytet Rzeszowski, Rzeszów 2023.
Anachronizmy i asynchronie, „Teksty Drugie” 2022, nr 3.
Nowoczesne czasy. Programowanie polskiego futuryzmu, „Teksty Drugie” 2022, nr 2.
Komunistyczny bank gniewu. „Palę Paryż” Brunona Jasieńskiego w perspektywie tymotycznej, „Ruch Literacki” 2022, nr 2.
Ksenologie ludowe, w: Sztuka inwencji. Ryszarda Nycza praktykowanie humanistyki: rozmowy, inspiracje, kontynuacje, red. J. Franczak, T. Kunz, Kraków 2021.
J. M. Coetzee i sztuka przemian. „Życie i czasy Michaela K” w perspektywie antropotechnicznej, „Wielogłos” 2021, nr 2.
Latentna katastrofa epoki atomu, „Zagadnienia Rodzajów Literackich” 2021, zes. 1.
„Dead-wall reveries”. Przypadek kopisty z Wall Street, „Śląskie Studia Polonistyczne” 2021, nr 2.
Postapokaliptyka. Rekonesans badawczy, „Teksty Drugie” 2020, nr 1.
Barometr pani Aubain, „Forum Poetyki” 2019, nr 15-16.
Odzyskiwanie awangardy. Momenty polityczne Donalda Barthelme’ego, „Czas Kultury” 2018, nr 2.
Recytacje, w: Życie. Instrukcja, Warszawa 2017.
Czujność, czułość, „Wielogłos” 2016, nr 4.
„Szczęśliwe połączenie śmieci i cmentarzy”. Powieść, archiwum i Miejsce Pamięci w Bełżcu, „Konteksty” 2015, nr 3.
Dziki Zachód, dziki Wschód. Western a sprawa polska, „Przestrzenie Teorii” 2015, nr 24.
Równość, wielość, obojętność. Jacques Rancière czyta „Panią Bovary”, „Ruch Literacki” 2015, nr 5.
Śmierć kultury chłopskiej. Scenariusze żałobne Edwarda Redlińskiego, w: Widnokręgi literatury – wielogłosy krytyki. Prace ofiarowane Profesor Teresie Walas, red. T. Kunz, A. Łebkowska, R. Nycz, M. Popiel, Kraków 2015.
Archipelag Pereca, „FA-art” 2014, nr 1-2.
Maszyny antropologiczne w dramatach Różewicza, w: Próba rekonstrukcji. Szkice o twórczości Tadeusza Różewicza, red. T. Kunz i J. Orska, Kraków 2014.
Operacja „Kronos”, w: Zamieranie fikcji, red. M. Ładoń i G. Olszański, Katowice 2014.
W poszukiwaniu utraconej bezczelności. „Ferdydurke” i cynizm, w: „Przestrzenie Teorii” 2013, nr 20.
Jacques Rancière: historia literatury i polityka, w: „Teksty Drugie” 2012, nr 3.
Literatura i władza. Rekonesans, w: Kulturowa teoria literatury 2. Poetyki, problematyki, interpretacje, red. T. Walas, R. Nycz, Kraków 2012.
Szaleństwo i literatura. Wokół „Obłędu” Jerzego Krzysztonia, w: Kulturowa teoria literatury 2. Poetyki, problematyki, interpretacje, red. T. Walas, R. Nycz, Kraków 2012.
Mise en abyme. O «Labiryncie» Adama Ważyka, w: Interpretować dalej. Najważniejsze książki poetyckie lat 1945-1989, red. A. Kałuża, A. Świeściak, Kraków 2011.
„Podwojona obcość”. Proza Zbigniewa Kruszyńskiego, w: Ćwiczenia z rozpaczy. Pesymizm w prozie polskiej po 1985 roku, red. J. Jarzębski, J. Momro, Kraków 2011.
Suma przekroczeń. Proza Dariusza Bitnera, w: Ćwiczenia z rozpaczy. Pesymizm w prozie polskiej po 1985 roku, red. J. Jarzębski, J. Momro, Kraków 2011.
Towar, fetysz, symulakrum? Dzieło literackie w rzeczywistości rynkowej, „Recykling idei” 2011, nr 3.
Szaleństwo i literatura. Wokół „Obłędu" Jerzego Krzysztonia, „Teksty Drugie” 2010, nr 3.
Od determinacji do dystynkcji. Przemiany socjologii literatury, „Wielogłos” 2010, nr 1-2.
Na śmierć i chwalebne zmartwychwstanie opowieści. Apokalipsa buffo Stefana Themersona, w: Narracje po końcu (wielkich) narracji. Kolekcje, obiekty, symulakra…, red. H. Gosk. A. Zieniewicz, Warszawa 2007.
Schulz: klasyczny i (po)nowoczesny, „Przegląd Filozoficzno-Literacki” 2007, nr 2.
Księga i „Księga", „Wielogłos” 2007, nr 1.
U źródeł nowoczesnej metafikcji. Rzecz o „Pałubie" Karola Irzykowskiego, „Tekstualia” 2007, nr 1.
O trupie. Walka perspektyw w „Biesiadzie u Hrabiny Kotłubaj" Witolda Gombrowicza, „Tekstualia” 2006, nr 2.
Imiona obcości, „Ruch Literacki” 2006, nr 4-5.
„Sny Marii Dunin" Karola Irzykowskiego jako świadectwo nowoczesnego doświadczenia, „Teksty Drugie” 2006, nr 3.
Zerwany kont(r)akt. Wokół wizji modernizmu George'a Steinera, „Ruch Literacki” 2005, nr 1.
Rozbiórka chaosu. Gombrowicz i wyrażanie natury, w: Stulecie Gombrowicza, pod red. Z. Kruszewskiego i A. Kansego, Płock 2004.
Drewniany język. Kino Korei Północnej, w: Nowe Nawigacje II, red P. Kletowski i P. Marecki, Kraków 2003.
Le lingue straniere della poesia giovane, w: Cinque Letterature Oggi. Atti del Convegno Internazionale, Udine 2002; przedruk w: “Semicerchio” 2005, XXXII-XXXIII.
